Ondanks dat het West Nijl virus is in Nederland nog relatief nieuw is, is het risico op besmetting de afgelopen jaren duidelijk toegenomen. In 2025 zijn de eerste drie officiële besmettingen vastgesteld bij paarden uit Nederland. Steeds meer paardeneigenaren kiezen er daarom voor om hun paard tegen het virus te laten vaccineren. Toch bestaat er nog veel onduidelijkheid over wat het virus precies doet en hoe je je paard kunt beschermen.
Op deze pagina leggen we helder en praktisch uit wat het West Nijl virus is, welke symptomen je kunt herkennen, hoe de diagnose wordt gesteld, wat de behandeling inhoudt en waarom vaccinatie een verstandige keuze is voor de gezondheid van je paard.
Wat is het West Nijl virus?
Het West Nijl virus (WNV) is een virus dat wordt overgedragen door muggen. Paarden (en mensen) kunnen besmet raken wanneer zij worden gestoken door een geïnfecteerde mug. Niet elk paard dat besmet raakt wordt ook echt ziek, maar bij een deel van de dieren tast het virus het centrale zenuwstelsel aan, met ernstige gevolgen. Het virus komt van oorsprong uit Afrika, maar heeft zich in de afgelopen decennia verspreid naar Noord-Europa. Vooral in warme, vochtige zomers is het risico op besmetting groter. In onderstaande kaart is de verspreiding goed zichtbaar. Nu er in Nederland besmettingen zijn vastgesteld, volgen er waarschijnlijk komende jaren meer gevallen, vooral aan het einde van de zomer.
Het virus circuleert tussen vogels en muggen. Een mug steekt een besmette vogel waardoor hij besmet raakt. Als dezelfde mug vervolgens een paard of een mens steekt, kan er een infectie optreden. Paarden en mensen zijn zogenaamde eindgastheren. Paarden kunnen elkaar niet besmetten.
Symptomen van West Nijl virus bij paarden
De symptomen kunnen variëren van mild tot ernstig en treden vaak binnen 2-6 dagen op. Bij de meeste paarden zie je slechts wat sloomheid of verminderde eetlust, bij anderen treden ernstige zenuwverschijnselen op. Let vooral op:
-
Sloomheid of gedragsveranderingen
-
Spiertrillingen of spiertrekkingen
-
Moeite met coördinatie (ataxie, wankelen, struikelen)
-
Verlamming van een of meerdere ledematen
-
In ernstige gevallen: niet meer kunnen opstaan
Belangrijk!
Deze symptomen lijken sterk op andere neurologische aandoeningen, zoals rhinopneumonie. Het is daarom belangrijk om op tijd je dierenarts te bellen zodat hij/zij een diagnose kan stellen.
Diagnose
De dierenarts kan op basis van de symptomen vermoeden dat het om het West Nijl virus gaat, maar om zeker te weten dat het dit virus is, is aanvullend onderzoek nodig. Meestal gebeurt dit via een bloedtest om antistoffen of virusdeeltjes aan te tonen. Hoe sneller er onderzoek plaatsvindt, hoe beter voor het paard. Daarnaast houden we op die manier in de gaten hoe de situatie rondom het West Nijl virus zich ontwikkelt in Nederland.
Behandeling
Er is geen specifieke behandeling tegen het West Nijl virus. De behandeling richt zich op het ondersteunen van het lichaam en het beperken van ontstekingen door middel van ontstekingsremmers en pijnstilling. Bij ernstige gevallen kan de dierenarts kiezen om een infuus aan te brengen of ondersteunende therapieën in te zetten. Dan is het soms nodig om het paard in een kliniek op te nemen. Paarden die moeite hebben met eten en drinken of moeilijk zelfstandig kunnen blijven staan, moeten soms meerdere weken in de kliniek blijven.
Het herstel is dus sterk afhankelijk van de ernst van de symptomen. Sommige paarden herstellen volledig, anderen houden blijvende schade aan het zenuwstelsel. Zelf met de beste zorg overleeft 30-50% van de paarden de ernstige zenuwverschijnselen niet.
Preventie
Vaccineren is momenteel de enige effectieve manier om je paard te beschermen tegen het West Nijl virus. Het vaccin zorgt ervoor dat het immuunsysteem voorbereid is en snel reageert bij blootstelling aan het virus. Het vaccinatieschema ziet er als volgt uit:
- Bescherm je paard met een dubbele basisvaccinatie gevolgd door een jaarlijkse booster.
- Jaarlijkse booster: vóór de zomer, ruim op tijd vóór het muggenseizoen.
Steeds meer dierenartsen adviseren standaard om te vaccineren tegen het West Nijl virus, zeker voor paarden in gebieden met veel muggen of in de buurt van natuurgebieden. Houd er rekening mee dat in veel landen om Nederland heen het risico op het West Nijl virus nog veel hoger is. Reis je met je paard dan is het zeker raadzaam om te vaccineren. Door te vaccineren bescherm je niet alleen je eigen paard, maar draag je ook bij aan het indammen van de verspreiding in Nederland.
Naast vaccineren kun je nog andere preventieve maatregelen treffen om muggen te weren uit (de omgeving van) je stal. Wil je weten hoe? Download dan hier onze stalposter en hang deze op in je stal. Op die manier blij je alert!
Twijfel je over de gezondheid van jouw paard? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.